Colofon:
tekst:
Sola Virtute, Arnhem
www.solavirtute.nl
grafische vormgeving:
Coen Pausma, Arnhem
website ontwikkeling:
Reseller Services, Arnhem
www.rs.nu
fotografie kunstwerk:
Herman van Ommen, Arnhem
concept en uitvoering
kunstwerk Boven Tafel:
Huijbers en Agelink, Arnhem
BLIK OP DE WERELD
 |
|||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||||
|
Europa: grote verschuivingen In de 19e eeuw was Europa een oppermachtig continent. Die macht uitte zich onder meer in het bezit van koloniën: landen in andere werelddelen, die in bezit waren genomen door Europese staten. Zo viel Indonesië onder Nederlands bestuur, en werd Marokko geregeerd door Frankrijk. Maar macht is een reizende gast. Vergelijk het met topsport: kampioenen wisselen elkaar af. Degene die nu wint, is dezelfde die straks verslagen wordt. Macht gaat een vergelijkbare weg. Een tijdlang is een heerser aan de top, dan neemt een ander het van hem over. Europa zag haar macht in de twintigste eeuw in een rap tempo verminderen. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw was duidelijk wie het nu voor het zeggen had gekregen: de Verenigde Staten van Amerika. Hoe was dat zo gekomen? Een cruciale factor waren de drie opeenvolgende oorlogen die Europa ontwricht achterlieten. Namelijk:  19 juli 1870 -10 mei 1871: De Frans-Duitse oorlogEen relatief korte oorlog, maar het venijn zat in de staart. Frankrijk verloor en moest de grensstreek Elzas-Lotharingen afstaan aan Duitsland. In Frankrijk werd dit als een diepe vernedering ervaren. De pijn hierover voedde het verlangen naar revanche op Duitsland, wat in belangrijke mate bijdroeg aan het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Bron: - http://nl.wikipedia.org/wiki/Frans-Duitse_Oorlog 28 juli 1914 – 11 november 1918: De Eerste WereldoorlogEen gruwelijke allesverwoestende oorlog, waarover oneindig veel meer te zeggen valt dan we in dit bestek kwijt kunnen. Hier bepalen we ons tot dit feit: zoals Frankrijk na de Frans-Duitse oorlog de vernederde partij was, zo kreeg nu Duitsland de zak. Het Verdrag van Versailles verplichtte Duitsland tot enorme herstelbetalingen, het afstaan van een aanzienlijk deel van haar grondgebied en tot beëindiging van haar militaire macht. De rollen keerden zich om en ditmaal ontstond in het zwaar vernederde Duitsland de kiem voor de volgende wereldbrand: de Tweede Wereldoorlog. Bronnen:
15 maart 1939 – 31 december 1945: De Tweede WereldoorlogDe Tweede Oorlog liet Europa uitgehold en straatarm achter. De Verenigde Staten kwamen Europa te hulp met het Marshallplan. Op voorwaarde dat Europa een verdedigingslinie tegen het communisme zou vormen, investeerden de VS geld en goederen in het verzwakte continent. Daarmee kregen de Verenigde Staten een belangrijke vinger in de pap van de wereldmacht. Een signaal van die macht was de koppeling tussen Amerikaanse dollar en de goudstandaard: een ounce goud stond voortaan gelijk aan 35 dollar. (Ondertussen was het ook het startsein voor de Koude Oorlog – maar dat is weer een ander verhaal.) Bronnen: Meer Europese geschiedenis:
Geen kolonies meer! Terwijl Europa druk doende was zichzelf om zeep te helpen, zagen de overzeese gebiedsdelen (een andere naam voor kolonies) hun kans schoon. Hoewel al vanaf 1800 kolonies hun onafhankelijkheid wisten te heroveren, wordt de term ‘Dekolonisatie’ vooral gebruikt voor de periode na de Tweede Wereldoorlog, toen vele landen in Afrika en Azië zich van hun Europese overheersers ontdeden. Dat gold ook voor het Noord-Afrikaanse Marokko en het Aziatische Indonesië, die afscheid namen van respectievelijk Frankrijk en Nederland. Dat waren ingrijpende processen. Europa verzette zich met hand en tand tegen het onvermijdelijke. Zo betitelde de Nederlandse overheid de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië als ‘Politionele acties’. De onderliggende boodschap? Volgens de overheid waren de strijdende Indonesiërs niets meer dan zich misdragende Nederlandse burgers, die door de politie in toom gehouden moesten worden. Dat zagen de gekoloniseerde Indonesiërs bepaald anders... Bronnen:
Lezen De Stille Kracht van Louis Couperus. In deze roman, uit 1900, voel je de hoe Indonesië zich mettertijd los zal gaan breken, als een donderende onweersbui na een drukkend hete dag. De moderne wereld In de puinhopen die de Tweede Wereldoorlog achterliet, lagen ingrijpende veranderingen verscholen. De focus van de overlevenden was op wederopbouw – de bewoonde wereld terugbrengen in z’n oorspronkelijke intacte staat. Maar tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er allerlei technieken en apparaten ontwikkeld om de vijand te kunnen bestrijden. Deze kennis zou zich in vredestijd uitvouwen tot een onmisbaar kenmerk van de moderne naoorlogse wereld. Gaandeweg de wederopbouw dienden allerlei nieuwe mogelijkheden zich aan. Tijdens de oorlog hadden de Britten de code van Enigma, de geheime codeermachine van de Duitsers, gebroken. Daarmee was de basis gelegd voor de ontwikkeling van de computer. En in het verlengde daarvan: van internet, het medium waardoor je deze tekst nu leest. Bij de bevrijding van Europa brachten de geallieerden Amerikaanse kadootjes mee, zoals chocolade, sigaretten en nylon kousen. Dat was de aanzet tot een stroom van nieuwe trends en vondsten uit de Verenigde Staten. Daarvandaan kwam ook de commerciële transistorradio overwaaien. En iemand om uit die radio te laten klinken: Elvis Presley. Bronnen:
Elvis Presley Ach, Elvis... Wat kunnen we daar nog aan toevoegen? Beter om de man zelf te laten klinken:
De watersnoodramp De watersnood van 1953 voltrok zich in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Springtij en een noordwesterstorm stuwden het Noordzeewater op tot recordhoogte. In Engeland, België, Nederland en Duitsland vonden overstromingen plaats en vielen er slachtoffers. In Nederland overstroomde een gebied, zo groot als de totale provincie Zeeland. Er kwamen 1836 mensen om het leven, 72.000 mensen werden geëvacueerd. De schade aan veestapel, gebouwen en infrastructuur was enorm. Deze nacht in februari wordt daarom vaak aangeduid als de Watersnoodramp of kortweg De Ramp. Veel mensen herdenken op 1 februari de doden. Na de nacht van 31 januari verdween het oude Zeeland voorgoed. Er kwam een nieuwe provincie tevoorschijn, waarin grootschalige landbouw en monumentale waterwerken het beeld bepaalden. Een vooruitblik op wat er de volgende vijftig jaar ook met de rest van agrarisch Nederland zou gebeuren. De druk op de agrarische sector was groot: er moest steeds grootschaliger gewerkt gaan worden. Alsof boerderijen fabrieken waren. Bronnen:
|        |
