Colofon:
tekst:
Sola Virtute, Arnhem
www.solavirtute.nl
grafische vormgeving:
Coen Pausma, Arnhem
website ontwikkeling:
Reseller Services, Arnhem
www.rs.nu
fotografie kunstwerk:
Herman van Ommen, Arnhem
concept en uitvoering
kunstwerk Boven Tafel:
Huijbers en Agelink, Arnhem
TEXTIELE VORMEN
 |
||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
||||
|
De uitzet In de vijftiger jaren bleven veel meisjes bij hun ouders wonen totdat ze gingen trouwen. Maar trouwen was pas mogelijk wanneer de uitzet compleet was. Wat is dat, een uitzet? Dat is de verzameling van textiel die nodig is om een huishouden goed te laten draaien. Voor de meisjes in het Franse Gat kwam zo’n uitzet niet aanwaaien. Ze moesten er zelf voor betalen. Dat deden ze vaak door in een fabriek uit de omgeving te werken. Een deel van hun loon ging naar vader en moeder, bij wijze van kostgeld. Met het resterende deel werd gespaard voor de uitzet. Ze verdienden maar weinig en dat sparen kon jaren duren. En wanneer was je uitzet nou compleet? Wanneer je dit bij elkaar had gesprokkeld, alles nagelnieuw natuurlijk: Een complete uitzet 
De breikous opstel door Beatrijs Swinkels, 12 jaar oud in 1952 ’t Was snikheet in de klas. Alle ramen stonden open, maar toch zat iedereen te puffen. Tot overmaat van ramp hadden we handwerkles. We moesten een broek breien. Ik legde mijn breiwerk neer en haalde mijn agenda voor de dag. ‘Wat hebben we voor morgen?’ fluisterde Gerda. ‘Ik weet ’t niet’, antwoordde ik. ‘Beatrijs Swinkels en Gertruda van Luyt, neemt uw werk op en breit zonder te spreken!’ Straf Dit was de stem van de juffrouw. Ze heette eigenlijk juffrouw Verschuren, maar haar bijnaam was ‘de kousendoos’. Even later zag ik tot mijn grote schrik dat onze namen op het bord stonden. Er stond namelijk: Beatrijs Swinkels en Gertruda van Luyt komen vanmiddag van 2 tot 7 uur in dit klaslokaal terug Van schrik liet ik mijn werk vallen. Ik merkte het zelf niet, maar opeens riep Gerda: ‘Let op, daar gaat je broek!’, waarop we in lachen uitbarstten. Dit was voor ‘de kousendoos’ weer een reden om straf te geven. Dat deed ze dan ook. We moesten de hele broek afbreien vóór de volgende handwerkles. Eindelijk was de handwerkles voorbij. Een klein vlekje ’s Middags kwamen we terug. Toen we de klas in kwamen, zat ‘de kousendoos’ ons al op te wachten. We gingen in de bank zitten. Toen stond ‘de kousendoos’ op, keek onze breiwerken na en gaf ze ons terug met de woorden: ‘Als ik hedenmiddag om 7 uur terug kom, eis ik dat gij beiden dit pand hebt afgebreid’. Daarna ging ze de deur uit en sloot deze. ‘Zo...’ Ik slaakte een zucht van verlichting. ‘Ik maak eerst mijn huiswerk voor morgen’ zei Gerda. ‘O, dan doe ik dat ook.’ Zo gezegd, zo gedaan. Het was maar weinig huiswerk en daarom waren we zo klaar. Maar, o wee! Toen ik mijn inktpot weg wilde zetten, pakte ik in plaats van het potje de dop vast en ... floep! Daar glipte het potje onder de deksel weg. Bovenop mijn prachtige breiwerk! Gelukkig kwam er maar een klein vlekje op het werk. Maar als ‘de kousendoos’ dit zou zien, zou ze woedend worden... Een stuk blauw en een stuk wit Daarom deed ik het raam open en keek of er water in de dakgoot was. Ja! Dat was een bof! Ik waste het werk zo goed en zo kwaad als het ging uit, deed het raam dicht en keek naar het resultaat. ‘Het helpt niets’, zuchtte ik. ‘Nou ja’, zei Gerda, ‘het is nu gebeurd en je kunt er niets meer aan verhelpen. Je kon er toch niets aan doen!’ ‘Nee, maar dat gelooft ze toch niet. Enfin, we zullen het maar laten zoals het is. Weet je wat? Ik maak heel mijn werk blauw! Dan merkt ze het misschien niet!’ ‘Ja, maar heb je genoeg inkt?’ ‘Ik denk het wel.’ En inderdaad, het ging best. Maar ik had er niet aan gedacht, de bol garen óók blauw te maken! Nu begonnen we te breien. Toen de tijd om was, kwam de juffrouw weer binnen. We hadden allebei zo hard gewerkt, dat we de helft af hadden van wat we af hadden moeten hebben. Maar toen ik het werk wilde laten zien, merkte ik tot mijn grote schrik dat een stuk ervan blauw en een stuk wit was! Voordat ik iets kon zeggen had ‘de kousendoos’ mijn werk al afgepakt , de naalden eruit getrokken en rrrrrrrrrt, daar ging mijn meesterwerk. Dat was dan het bittere einde van de breikous. Neuzen op internet
|   |
